ALASAN SIDANG DITUNDA PADA PERKARA PIDANA

INDRAMAYU, (lintaspanturaindonesia.com) — PERTANYAAN
Apa saja syarat-syarat yang bisa dijadikan alasan agar sidang bisa ditunda dalam perkara pidana? Mohon penjelasannya beserta landasan hukumnya. Atas penjelasannya diucapkan terimakasih, untuk ubklawyers beserta Paralegalnya semoga dimudahkan rizki dan jodohnya. Aamiin..
Wassalam,
Masturi – Paralegal Senior
••••••••••••••••••••••••••••••••

“INTISARI JAWABAN”
【ℌ𝔲𝔨𝔲𝔪 𝔓𝔦𝔡𝔞𝔫𝔞】
𝔄𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫-𝔞𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔰𝔦𝔡𝔞𝔫𝔤 𝔡𝔦𝔱𝔲𝔫𝔡𝔞 𝔡𝔞𝔩𝔞𝔪 𝔭𝔢𝔯𝔨𝔞𝔯𝔞 𝔭𝔦𝔡𝔞𝔫𝔞 𝔰𝔢𝔱𝔦𝔡𝔞𝔨𝔫𝔶𝔞 𝔞𝔡𝔞 5 𝔨𝔬𝔫𝔡𝔦𝔰𝔦, 𝔶𝔞𝔦𝔱𝔲 𝔨𝔢𝔱𝔦𝔨𝔞 𝔱𝔢𝔯𝔡𝔞𝔨𝔴𝔞 𝔱𝔦𝔡𝔞𝔨 𝔥𝔞𝔡𝔦𝔯 𝔱𝔞𝔫𝔭𝔞 𝔞𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔶𝔞𝔫𝔤 𝔰𝔞𝔥, 𝔰𝔞𝔨𝔰𝔦 𝔡𝔞𝔫/𝔞𝔱𝔞𝔲 𝔞𝔥𝔩𝔦 𝔱𝔦𝔡𝔞𝔨 𝔥𝔞𝔡𝔦𝔯 𝔱𝔞𝔫𝔭𝔞 𝔞𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔶𝔞𝔫𝔤 𝔰𝔞𝔥, 𝔭𝔢𝔯𝔰𝔦𝔞𝔭𝔞𝔫 𝔭𝔢𝔪𝔟𝔢𝔩𝔞𝔞𝔫 𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔞𝔠𝔞𝔯𝔞 𝔭𝔢𝔪𝔢𝔯𝔦𝔨𝔰𝔞𝔞𝔫 𝔰𝔦𝔫𝔤𝔨𝔞𝔱, 𝔭𝔢𝔯𝔦𝔫𝔱𝔞𝔥 𝔥𝔞𝔨𝔦𝔪 𝔲𝔫𝔱𝔲𝔨 𝔰𝔲𝔪𝔭𝔞𝔥 𝔞𝔱𝔞𝔲 𝔧𝔞𝔫𝔧𝔦 𝔡𝔦 𝔩𝔲𝔞𝔯 𝔭𝔢𝔯𝔰𝔦𝔡𝔞𝔫𝔤𝔞𝔫, 𝔰𝔢𝔯𝔱𝔞 𝔤𝔞𝔫𝔤𝔤𝔲𝔞𝔫 𝔱𝔢𝔨𝔫𝔬𝔩𝔬𝔤𝔦 𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔰𝔦𝔡𝔞𝔫𝔤 𝔢𝔩𝔢𝔨𝔱𝔯𝔬𝔫𝔦𝔨.

𝔓𝔢𝔫𝔧𝔢𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔩𝔢𝔟𝔦𝔥 𝔩𝔞𝔫𝔧𝔲𝔱 𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔄𝔫𝔡𝔞 𝔟𝔞𝔠𝔞 𝔲𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔡𝔦 𝔟𝔞𝔴𝔞𝔥 𝔦𝔫𝔦.

ULASAN SELENGKAPNYA;
Terima kasih atas pertanyaan Anda.

Alasan-alasan Sidang Ditunda

S͟i͟d͟a͟n͟g͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ m͟u͟l͟a͟i͟ d͟i͟l͟a͟k͟s͟a͟n͟a͟k͟a͟n͟ k͟e͟t͟i͟k͟a͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ n͟e͟g͟e͟r͟i͟ t͟e͟l͟a͟h͟ m͟e͟n͟e͟r͟i͟m͟a͟ s͟u͟r͟a͟t͟ p͟e͟l͟i͟m͟p͟a͟h͟a͟n͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ d͟͟͟a͟͟͟n͟͟͟ b͟e͟r͟p͟e͟n͟d͟a͟p͟a͟t͟ b͟a͟h͟w͟a͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ i͟t͟u͟ m͟e͟n͟j͟a͟d͟i͟ w͟͟e͟͟w͟͟e͟͟n͟͟a͟͟n͟͟g͟͟n͟͟y͟͟a͟͟. Selanjutnya, k͟e͟t͟u͟a͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ a͟k͟a͟n͟ m͟e͟n͟u͟n͟j͟u͟k͟ h͟a͟k͟i͟m͟ y͟a͟n͟g͟ a͟k͟a͟n͟ m͟e͟n͟y͟i͟d͟a͟n͟g͟k͟a͟n͟ p͟͟e͟͟r͟͟k͟͟a͟͟r͟͟a͟͟.[¹]

H͟a͟k͟i͟m͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟t͟u͟n͟j͟u͟k͟ l͟a͟l͟u͟ m͟e͟n͟e͟t͟a͟p͟k͟a͟n͟ h͟a͟r͟i͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ d͟a͟n͟ m͟e͟m͟e͟r͟i͟n͟t͟a͟h͟k͟a͟n͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ p͟e͟n͟u͟n͟t͟u͟t͟ u͟m͟u͟m͟ u͟n͟t͟u͟k͟ m͟e͟m͟a͟n͟g͟g͟i͟l͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ d͟a͟n͟ s͟a͟k͟s͟i͟ u͟n͟t͟u͟k͟ d͟a͟t͟a͟n͟g͟ d͟i͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ p͟͟e͟͟n͟͟g͟͟a͟͟d͟͟i͟͟l͟͟a͟͟n͟͟.[²]

Kemudian, mengenai mengapa sidang ditunda, maka dapat disebabkan beberapa hal berikut.

1. Jika Terdakwa Tidak Hadir

Pada hari dan tanggal sidang pemeriksaan, penuntut umum dan/atau terdakwa hadir sendiri untuk didengar keterangannya, kecuali jika ada alasan yang kuat untuk tidak menghadirkan terdakwa.[³] Namun, d͟a͟l͟a͟m͟ k͟o͟n͟d͟i͟s͟i͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ d͟͟i͟͟t͟͟a͟͟h͟͟a͟͟n͟͟, m͟a͟k͟a͟ p͟e͟n͟u͟n͟t͟u͟t͟ w͟a͟j͟i͟b͟ m͟e͟n͟g͟h͟a͟d͟i͟r͟k͟a͟n͟ t͟͟e͟͟r͟͟d͟͟a͟͟k͟͟w͟͟a͟͟.[⁴]

Jika terdakwa telah dipanggil secara sah tetapi tidak datang di hari sidang tanpa alasan yang sah, maka p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ t͟i͟d͟a͟k͟ d͟a͟p͟a͟t͟ d͟͟i͟͟l͟͟a͟͟n͟͟g͟͟s͟͟u͟͟n͟͟g͟͟k͟͟a͟͟n͟͟. H͟a͟k͟i͟m͟ k͟e͟t͟u͟a͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ m͟e͟m͟e͟r͟i͟n͟t͟a͟h͟k͟a͟n͟ a͟g͟a͟r͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ d͟i͟p͟a͟n͟g͟g͟i͟l͟ s͟e͟k͟a͟l͟i͟ l͟͟a͟͟g͟͟i͟͟.[⁵]

Dalam hal terdakwa tidak ditahan dan tidak hadir pada hari sidang yang telah ditetapkan, hakim ketua sidang perlu meneliti apakah terdakwa sudah dipanggil secara sah. Kemudian, t͟e͟r͟h͟a͟d͟a͟p͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ y͟a͟n͟g͟ t͟i͟d͟a͟k͟ h͟a͟d͟i͟r͟ t͟a͟n͟p͟a͟ a͟l͟a͟s͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ s͟a͟h͟ s͟e͟t͟e͟l͟a͟h͟ d͟i͟p͟a͟n͟g͟g͟i͟l͟ s͟e͟c͟a͟r͟a͟ s͟a͟h͟ u͟n͟t͟u͟k͟ k͟e͟d͟u͟a͟ k͟͟a͟͟l͟͟i͟͟n͟͟y͟͟a͟͟, d͟i͟h͟a͟d͟i͟r͟k͟a͟n͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ p͟a͟k͟s͟a͟ p͟a͟d͟a͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ b͟͟e͟͟r͟͟i͟͟k͟͟u͟͟t͟͟n͟͟y͟͟a͟͟.[⁶]

Jika suatu perkara terdapat lebih dari satu terdakwa, maka, ketika ada terdakwa yang tidak hadir pada hari sidang, p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ t͟e͟t͟a͟p͟ d͟a͟p͟a͟t͟ d͟i͟l͟a͟k͟s͟a͟n͟a͟k͟a͟n͟ t͟e͟r͟h͟a͟d͟a͟p͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ y͟a͟n͟g͟ h͟͟a͟͟d͟͟i͟͟r͟͟.[⁷]

M. Yahya Harahap dalam bukunya berjudul Pembahasan Permasalahan dan Penerapan KUHAP: Pemeriksaan Sidang Pengadilan, Banding, Kasasi, dan Peninjauan Kembali (hal. 111) menjelaskan bahwa h͟͟u͟͟k͟͟u͟͟m͟͟ t͟i͟d͟a͟k͟ m͟e͟m͟b͟e͟n͟a͟r͟k͟a͟n͟ p͟r͟o͟s͟e͟s͟ p͟e͟r͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ i͟n͟ a͟b͟s͟e͟n͟t͟i͟a͟ d͟a͟l͟a͟m͟ a͟c͟a͟r͟a͟ p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ b͟i͟a͟s͟a͟ d͟a͟n͟ p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ s͟e͟c͟a͟r͟a͟ s͟͟i͟͟n͟͟g͟͟k͟͟a͟͟t͟͟. Tanpa hadirnya terdakwa dalam persidangan, pemeriksaan perkara tidak dapat dilakukan.

Itulah sebabnya dalam KUHAP baru diatur bagaimana cara menghadirkan terdakwa dalam persidangan. T͟a͟t͟a͟ c͟a͟r͟a͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ m͟e͟m͟p͟e͟r͟l͟i͟h͟a͟t͟k͟a͟n͟ b͟a͟h͟w͟a͟ t͟a͟n͟p͟a͟ h͟a͟d͟i͟r͟n͟y͟a͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ d͟a͟l͟a͟m͟ p͟͟e͟͟r͟͟s͟͟i͟͟d͟͟a͟͟n͟͟g͟͟a͟͟n͟͟, p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ t͟i͟d͟a͟k͟ d͟a͟p͟a͟t͟ d͟͟i͟͟l͟͟a͟͟k͟͟u͟͟k͟͟a͟͟n͟͟.

2. Jika Saksi atau Ahli Tidak Hadir

Alasan kedua kenapa sidang ditunda adalah jika saksi atau ahli tidak hadir dalam persidangan. Hal ini diatur dalam Pasal 201 UU 20/2025.

Pada hari dan tanggal sidang pemeriksaan, penuntut umum, p͟e͟n͟u͟n͟t͟u͟t͟ u͟͟m͟͟u͟͟m͟͟, t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ d͟͟a͟͟n͟͟/a͟t͟a͟u͟ a͟d͟v͟o͟k͟a͟t͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ m͟e͟n͟g͟h͟a͟d͟i͟r͟k͟a͟n͟ s͟a͟k͟s͟i͟ d͟͟͟a͟͟͟n͟͟͟/a͟͟t͟͟a͟͟u͟͟ a͟h͟l͟i͟ u͟n͟t͟u͟k͟ d͟i͟d͟e͟n͟g͟a͟r͟ k͟͟e͟͟t͟͟e͟͟r͟͟a͟͟n͟͟g͟͟a͟͟n͟͟n͟͟y͟͟a͟͟.[⁸]

Dalam hal saksi dan/atau ahli tidak hadir dengan alasan yang sah, p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ t͟e͟r͟h͟a͟d͟a͟p͟ s͟a͟k͟s͟i͟ d͟͟a͟͟n͟͟/a͟t͟a͟u͟ a͟h͟l͟i͟ d͟a͟p͟a͟t͟ d͟i͟t͟u͟n͟d͟a͟ 1 k͟͟a͟͟l͟͟i͟͟. Namun, j͟i͟k͟a͟ p͟a͟d͟a͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ b͟e͟r͟i͟k͟u͟t͟n͟y͟a͟ s͟a͟k͟s͟i͟ a͟t͟a͟u͟ a͟h͟l͟i͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ t͟e͟t͟a͟p͟ t͟i͟d͟a͟k͟ h͟͟a͟͟d͟͟i͟͟r͟͟, p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ d͟i͟l͟a͟n͟j͟u͟t͟k͟a͟n͟ t͟a͟n͟p͟a͟ m͟e͟n͟d͟e͟n͟g͟a͟r͟ k͟e͟t͟e͟r͟a͟n͟g͟a͟n͟ s͟a͟k͟s͟i͟ d͟͟a͟͟n͟͟/a͟t͟a͟u͟ a͟h͟l͟i͟ t͟͟e͟͟r͟͟s͟͟e͟͟b͟͟u͟͟t͟͟.[⁹]

3. Persiapan Pembelaan pada Acara Pemeriksaan Singkat

Acara pemeriksaan singkat diterapkan pada perkara yang menurut penuntut umum pembuktian serta penerapan hukumnya mudah dan sifatnya sederhana. Pada acara pemeriksaan singkat ini, p͟e͟n͟u͟n͟t͟u͟t͟ u͟m͟u͟m͟ m͟e͟n͟g͟h͟a͟d͟a͟p͟k͟a͟n͟ t͟e͟r͟d͟a͟k͟w͟a͟ b͟e͟s͟e͟r͟t͟a͟ s͟͟a͟͟k͟͟s͟͟i͟͟, b͟a͟r͟a͟n͟g͟ b͟͟u͟͟k͟͟t͟͟i͟͟, a͟͟h͟͟l͟͟i͟͟, d͟a͟n͟ j͟u͟r͟u͟ b͟a͟h͟a͟s͟a͟ jika diperlukan.[¹⁰]

Kemudian, sidang dengan acara pemeriksaan singkat:[¹¹]

a. tidak
menggunakan
surat dakwaan,
melainkan hanya
mencantumkan
pasal yang
dilanggar;
b. ancaman pidana
penjara yang dapat
dijatuhkan
terhadap terdakwa
paling lama 3
tahun;
c. dilakukan dengan
hakim tunggal.

Selanjutnya, berdasarkan Pasal 257 ayat (3) huruf c UU 20/2025, diterangkan bahwa guna kepentingan pembelaan, atas permintaan terdakwa atau advokat, h͟a͟k͟i͟m͟ d͟a͟p͟a͟t͟ m͟e͟n͟u͟n͟d͟a͟ p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ j͟a͟n͟g͟k͟a͟ w͟a͟k͟t͟u͟ p͟a͟l͟i͟n͟g͟ l͟a͟m͟a͟ 7 h͟͟a͟͟r͟͟i͟͟.

4. Perintah Hakim untuk Bersumpah atau Berjanji di Luar Sidang

Menurut Pasal 274 ayat (1) UU 20/2025, jika hakim memberi perintah kepada seseorang untuk mengucapkan sumpah atau janji di luar sidang, maka h͟a͟k͟i͟m͟ d͟a͟p͟a͟t͟ m͟e͟n͟u͟n͟d͟a͟ p͟e͟m͟e͟r͟i͟k͟s͟a͟a͟n͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ s͟a͟m͟p͟a͟i͟ p͟a͟d͟a͟ h͟a͟r͟i͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ y͟a͟n͟g͟ l͟͟a͟͟i͟͟n͟͟.

5. Gangguan Teknis Sidang Elektronik

Khusus perkara pidana yang disidangkan secara elektronik, terdapat ketentuan yang berkenaan dengan gangguan teknis.

Pasal 17 PERMA 4/2020 mengatur bahwa k͟e͟t͟i͟k͟a͟ t͟e͟r͟d͟a͟p͟a͟t͟ h͟a͟m͟b͟a͟t͟a͟n͟ k͟a͟r͟e͟n͟a͟ g͟a͟n͟g͟g͟u͟a͟n͟ t͟e͟k͟n͟o͟l͟o͟g͟i͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟g͟u͟n͟a͟k͟a͟n͟ p͟a͟d͟a͟ s͟a͟a͟t͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ b͟͟e͟͟r͟͟l͟͟a͟͟n͟͟g͟͟s͟͟u͟͟n͟͟g͟͟, d͟e͟m͟i͟ h͟u͟k͟u͟m͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ d͟i͟s͟k͟o͟r͟s͟ d͟a͟n͟ a͟k͟a͟n͟ d͟i͟b͟u͟k͟a͟ k͟e͟m͟b͟a͟l͟i͟ s͟e͟t͟e͟l͟a͟h͟ g͟a͟n͟g͟g͟u͟a͟n͟ b͟͟e͟͟r͟͟a͟͟k͟͟h͟͟i͟͟r͟͟.[¹²]

Namun, j͟i͟k͟a͟ g͟a͟n͟g͟g͟u͟a͟n͟ t͟e͟k͟n͟o͟l͟o͟g͟i͟ i͟t͟u͟ t͟i͟d͟a͟k͟ b͟e͟r͟a͟k͟h͟i͟r͟ s͟e͟l͟a͟m͟a͟ 60 m͟͟e͟͟n͟͟i͟͟t͟͟, maka d͟e͟m͟i͟ h͟u͟k͟u͟m͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ d͟i͟t͟u͟n͟d͟a͟ d͟a͟n͟ a͟k͟a͟n͟ d͟i͟l͟a͟n͟j͟u͟t͟k͟a͟n͟ k͟e͟m͟b͟a͟l͟i͟ s͟e͟s͟u͟a͟i͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ j͟a͟d͟w͟a͟l͟ s͟i͟d͟a͟n͟g͟ y͟a͟n͟g͟ t͟e͟l͟a͟h͟ d͟i͟t͟e͟t͟a͟p͟k͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ s͟i͟s͟t͟e͟m͟ i͟n͟f͟o͟r͟m͟a͟s͟i͟ p͟͟e͟͟n͟͟g͟͟a͟͟d͟͟i͟͟l͟͟a͟͟n͟͟.[¹³]

Demikian jawaban dari kami, semoga bermanfaat dan dapat dijadikan pembelajaran untuk kita semua terlebih untuk penanya dan Paralegal ubklawyers pada khususnya.

D͟a͟s͟a͟r͟ H͟u͟k͟u͟m͟:

1. Undang-Undang Nomor 20 Tahun 2025 tentang Kitab Undang-Undang Hukum Acara Pidana;
2. Peraturan Mahkamah Agung Nomor 4 Tahun 2020 tentang Administrasi dan Persidangan Perkara Pidana di Pengadilan Secara Elektronik;
3. Peraturan Mahkamah Agung Nomor 8 Tahun 2022 tentang Perubahan atas Peraturan Mahkamah Agung Nomor 4 Tahun 2020 tentang Administrasi dan Persidangan Perkara Pidana di Pengadilan Secara Elektronik.

R͟e͟f͟e͟r͟e͟n͟s͟i͟:

• M. Yahya Harahap. Pembahasan Permasalahan dan Penerapan KUHAP: Pemeriksaan Sidang Pengadilan, Banding, Kasasi, dan Peninjauan Kembali. Jakarta: Sinar Grafika, 2010.

Artikel ini adalah pemutakhiran dari artikel dengan judul Kondisi-kondisi yang Menyebabkan Sidang Ditunda, yang dibuat oleh Tri Jata Ayu Pramesti, S.H. dan pertama kali dipublikasikan pada 25 Februari 2014. Dipublikasikan kedua oleh “..Hukumonline.com..” dengan judul Alasan-alasan Sidang Ditunda pada Perkara Pidana, pada tanggal 17 Juli 2026. Dan diteruskan oleh ubklawyers pada tanggal 29 Juli 2026M/14 Syafar 1448H.

Seluruh Informasi Hukum yang ada di LBH-UMAR BIN KHATTAB disiapkan semata-mata untuk t͟͟͟u͟͟͟j͟͟͟u͟͟͟a͟͟͟n͟͟͟ p͟͟e͟͟n͟͟d͟͟i͟͟d͟͟i͟͟k͟͟a͟͟n͟͟, p͟e͟m͟b͟e͟l͟a͟j͟a͟r͟a͟n͟ dan b͟e͟r͟s͟i͟f͟a͟t͟ u͟m͟u͟m͟. Untuk mendapatkan nasihat hukum spesifik terhadap kasus Anda, konsultasikan langsung dengan Pengacara, Konsultan Hukum dan/atau Paralegal UBK LAWYERS.

Sedang menghadapi permasalahan hukum? A͟j͟u͟k͟a͟n͟ p͟e͟r͟t͟a͟n͟y͟a͟a͟n͟ melalui email, telepon atau chat.👇🏼

Email:
ubklawyer@gmail.com

Telepon/Chat:
089666552118

Berkenan G͟a͟b͟u͟n͟g͟ G͟r͟o͟u͟p͟, untuk jadi bagian Keluarga Besar UBK LAWYERS. Klik link dibawah.👇🏼

I͟K͟U͟T͟I͟ W͟h͟a͟t͟s͟A͟p͟p͟ C͟h͟a͟n͟n͟e͟l͟ LBH-UMAR BIN KHATTAB. Untuk memperkaya Riset Hukum Anda, klik link dibawah.👇🏼

🇮🇩🇵🇸🇮🇩🇵🇸🇮🇩🇵🇸
#cerdashukum
#studylawtogether
#ubklawyers