PERBEDAAN KREDIT KONVENSIONAL DENGAN SYARIAH

INDRAMAYU, (lintaspanturaindonesia.com) — PERTANYAAN
Saya ingin pinjam uang ke bank untuk beli mobil. Saya merasa di bank syariah bagi hasilnya lebih banyak (artinya lebih mahal) dibanding bank konvensional. Saya jadi ingin tahu, sebenarnya apa bedanya bunga bank yang dianggap riba dengan bagi hasil dalam perbankan syariah? Soalnya saya merasa dua-duanya merupakan tambahan dari pinjaman pokok. Atas pencerahannya diucapkan terimakasih, untuk UBK Lawyers dan Paralegalnya semoga dalam setiap bertransaksi apapun selalu diberkahi oleh Allah SWT. Aamiin..
Wassalam,
Sofyan Wahid – Kangen Water
•••••••••••••••••••••••••••••••••••••

“INTISARI JAWABAN”
【ℌ𝔲𝔨𝔲𝔪 𝔅𝔦𝔰𝔫𝔦𝔰】
𝔐𝔢𝔰𝔨𝔦𝔭𝔲𝔫 𝔄𝔫𝔡𝔞 𝔪𝔢𝔯𝔞𝔰𝔞 𝔟𝔞𝔥𝔴𝔞 “𝔨𝔯𝔢𝔡𝔦𝔱” 𝔡𝔦 𝔟𝔞𝔫𝔨 𝔨𝔬𝔫𝔳𝔢𝔫𝔰𝔦𝔬𝔫𝔞𝔩 𝔡𝔞𝔫 𝔟𝔞𝔫𝔨 𝔰𝔶𝔞𝔯𝔦𝔞𝔥 𝔰𝔞𝔪𝔞-𝔰𝔞𝔪𝔞 𝔪𝔢𝔫𝔢𝔯𝔞𝔭𝔨𝔞𝔫 𝔱𝔞𝔪𝔟𝔞𝔥𝔞𝔫 𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔭𝔦𝔫𝔧𝔞𝔪𝔞𝔫 𝔭𝔬𝔨𝔬𝔨, 𝔱𝔢𝔱𝔞𝔭𝔦 𝔱𝔢𝔯𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔭𝔢𝔯𝔟𝔢𝔡𝔞𝔞𝔫 𝔲𝔱𝔞𝔪𝔞 𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔪𝔢𝔨𝔞𝔫𝔦𝔰𝔪𝔢 𝔭𝔢𝔯𝔬𝔩𝔢𝔥𝔞𝔫 𝔨𝔢𝔲𝔫𝔱𝔲𝔫𝔤𝔞𝔫 𝔡𝔞𝔫 𝔨𝔢𝔭𝔞𝔱𝔲𝔥𝔞𝔫 𝔱𝔢𝔯𝔥𝔞𝔡𝔞𝔭 𝔭𝔯𝔦𝔫𝔰𝔦𝔭 𝔰𝔶𝔞𝔯𝔦𝔞𝔱.

𝔎𝔯𝔢𝔡𝔦𝔱 𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔟𝔞𝔫𝔨 𝔨𝔬𝔫𝔳𝔢𝔫𝔰𝔦𝔬𝔫𝔞𝔩 𝔪𝔢𝔯𝔲𝔭𝔞𝔨𝔞𝔫 𝔭𝔦𝔫𝔧𝔞𝔪𝔞𝔫 𝔟𝔢𝔯𝔟𝔞𝔰𝔦𝔰 𝔟𝔲𝔫𝔤𝔞 𝔣𝔩𝔲𝔨𝔱𝔲𝔞𝔱𝔦𝔣, 𝔰𝔢𝔡𝔞𝔫𝔤𝔨𝔞𝔫 “𝔨𝔯𝔢𝔡𝔦𝔱” 𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔭𝔢𝔯𝔟𝔞𝔫𝔨𝔞𝔫 𝔰𝔶𝔞𝔯𝔦𝔞𝔥 𝔪𝔢𝔫𝔢𝔯𝔞𝔭𝔨𝔞𝔫 𝔭𝔢𝔪𝔟𝔦𝔞𝔶𝔞𝔞𝔫 𝔧𝔲𝔞𝔩 𝔟𝔢𝔩𝔦 (𝔪𝔲𝔯𝔞𝔟𝔞𝔥𝔞𝔥) 𝔟𝔢𝔯𝔟𝔞𝔰𝔦𝔰 𝔪𝔞𝔯𝔤𝔦𝔫 𝔨𝔢𝔲𝔫𝔱𝔲𝔫𝔤𝔞𝔫 𝔱𝔢𝔱𝔞𝔭 (𝔣𝔦𝔵𝔢𝔡).

𝔓𝔢𝔫𝔧𝔢𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔩𝔢𝔟𝔦𝔥 𝔩𝔞𝔫𝔧𝔲𝔱 𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔄𝔫𝔡𝔞 𝔟𝔞𝔠𝔞 𝔲𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔡𝔦 𝔟𝔞𝔴𝔞𝔥 𝔦𝔫𝔦.

ULASAN SELENGKAPNYA;
Terima kasih atas pertanyaan Anda.

Bunga Bank = Riba?
Pembeda utama antara layanan perbankan konvensional dengan perbankan syariah adalah mengenai keberadaan riba. Meski istilah “riba” jarang ditemukan dalam istilah bisnis umum, praktiknya muncul dalam bentuk “bunga”1. Dengan kata lain, k͟o͟n͟s͟e͟p͟ r͟i͟b͟a͟ t͟e͟l͟a͟h͟ b͟e͟r͟e͟v͟o͟l͟u͟s͟i͟ d͟a͟n͟ d͟i͟k͟e͟n͟a͟l͟ m͟a͟s͟y͟a͟r͟a͟k͟a͟t͟ m͟e͟l͟a͟l͟u͟i͟ i͟s͟t͟i͟l͟a͟h͟ b͟͟u͟͟n͟͟g͟͟a͟͟.

Berkenaan dengan bunga termasuk sebagai riba, dapat ditemukan dasarnya dalam Fatwa MUI 1/2024. Merujuk pendapat para ulama ahli fikih, b͟u͟n͟g͟a͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟k͟e͟n͟a͟k͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ t͟r͟a͟n͟s͟a͟k͟s͟i͟ p͟i͟n͟j͟a͟m͟a͟n͟ (s͟e͟p͟e͟r͟t͟i͟ u͟t͟a͟n͟g͟ p͟͟i͟͟u͟͟t͟͟a͟͟n͟͟g͟͟) t͟e͟l͟a͟h͟ m͟e͟m͟e͟n͟u͟h͟i͟ k͟r͟i͟t͟e͟r͟i͟a͟ r͟i͟b͟a͟ y͟a͟n͟g͟ d͟͟i͟͟h͟͟a͟͟r͟͟a͟͟m͟͟k͟͟a͟͟n͟͟ (hal. 429).

Menurut fatwa MUI tersebut, bunga (interest/fa’idah) adalah t͟a͟m͟b͟a͟h͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟k͟e͟n͟a͟k͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ t͟͟r͟͟a͟͟n͟͟s͟͟a͟͟k͟͟s͟͟i͟͟ p͟i͟n͟j͟a͟m͟a͟n͟ u͟a͟n͟g͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟p͟e͟r͟h͟i͟t͟u͟n͟g͟k͟a͟n͟ d͟a͟r͟i͟ p͟o͟k͟o͟k͟ p͟i͟n͟j͟a͟m͟a͟n͟ t͟a͟n͟p͟a͟ m͟e͟m͟p͟e͟r͟t͟i͟m͟b͟a͟n͟g͟k͟a͟n͟ m͟͟a͟͟n͟͟f͟͟a͟͟a͟͟t͟͟/h͟a͟s͟i͟l͟ p͟o͟k͟o͟k͟ t͟͟e͟͟r͟͟s͟͟e͟͟b͟͟u͟͟t͟͟, b͟e͟r͟d͟a͟s͟a͟r͟k͟a͟n͟ t͟e͟m͟p͟o͟ w͟͟a͟͟k͟͟t͟͟u͟͟, d͟i͟p͟e͟r͟h͟i͟t͟u͟n͟g͟k͟a͟n͟ s͟e͟c͟a͟r͟a͟ p͟a͟s͟t͟i͟ d͟i͟ m͟͟u͟͟k͟͟a͟͟, d͟a͟n͟ p͟a͟d͟a͟ u͟m͟u͟m͟n͟y͟a͟ b͟e͟r͟d͟a͟s͟a͟r͟k͟a͟n͟ p͟e͟r͟s͟e͟n͟t͟a͟s͟e͟ (hal. 434).

Sedangkan riba adalah t͟a͟m͟b͟a͟h͟a͟n͟ t͟a͟n͟p͟a͟ i͟m͟b͟a͟l͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ t͟e͟r͟j͟a͟d͟i͟ k͟a͟r͟e͟n͟a͟ p͟e͟n͟a͟n͟g͟g͟u͟h͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ p͟e͟m͟b͟a͟y͟a͟r͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟p͟e͟r͟j͟a͟n͟j͟i͟k͟a͟n͟ s͟͟e͟͟b͟͟e͟͟l͟͟u͟͟m͟͟n͟͟y͟͟a͟͟. I͟n͟i͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟s͟e͟b͟u͟t͟ s͟e͟b͟a͟g͟a͟i͟ r͟i͟b͟a͟ n͟a͟s͟i͟’a͟h͟ (hal. 434).

Praktik bunga saat ini menurut MUI t͟e͟l͟a͟h͟ m͟e͟m͟e͟n͟u͟h͟i͟ k͟r͟i͟t͟e͟r͟i͟a͟ r͟i͟b͟a͟ n͟a͟s͟i͟’a͟h͟ d͟a͟n͟ h͟u͟k͟u͟m͟n͟y͟a͟ h͟a͟r͟a͟m͟ (hal. 434).

Selain itu, dalam perspektif hukum Islam, kegiatan bisnis yang dilakukan atas dasar kesekapatan atau kontrak mengacu pada asas ibahah, bahwa s͟e͟g͟a͟l͟a͟ s͟e͟s͟u͟a͟t͟u͟ p͟e͟r͟j͟a͟n͟j͟i͟a͟n͟ i͟t͟u͟ d͟͟i͟͟p͟͟e͟͟r͟͟b͟͟o͟͟l͟͟e͟͟h͟͟k͟͟a͟͟n͟͟, k͟e͟c͟u͟a͟l͟i͟ a͟d͟a͟ d͟a͟l͟i͟l͟ y͟a͟n͟g͟ m͟͟e͟͟l͟͟a͟͟r͟͟a͟͟n͟͟g͟͟n͟͟y͟͟a͟͟. Adapun, d͟a͟l͟i͟l͟ l͟a͟r͟a͟n͟g͟a͟n͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ a͟d͟a͟l͟a͟h͟ j͟i͟k͟a͟ m͟e͟n͟g͟a͟n͟d͟u͟n͟g͟ u͟n͟s͟u͟r͟ r͟͟i͟͟b͟͟a͟͟, p͟e͟r͟j͟u͟d͟i͟a͟n͟ (m͟͟a͟͟i͟͟s͟͟i͟͟r͟͟), k͟e͟t͟i͟d͟a͟k͟j͟e͟l͟a͟s͟a͟n͟ (g͟͟h͟͟a͟͟r͟͟a͟͟r͟͟), h͟͟a͟͟r͟͟a͟͟m͟͟, d͟a͟n͟ z͟a͟l͟i͟m͟ (m͟e͟n͟i͟m͟b͟u͟l͟k͟a͟n͟ k͟͟e͟͟t͟͟i͟͟d͟͟a͟͟k͟͟a͟͟d͟͟i͟͟l͟͟a͟͟n͟͟). S͟e͟l͟a͟m͟a͟ t͟i͟d͟a͟k͟ m͟e͟l͟a͟n͟g͟g͟a͟r͟ k͟e͟t͟e͟n͟t͟u͟a͟n͟ d͟i͟ a͟͟t͟͟a͟͟s͟͟, m͟a͟k͟a͟ s͟u͟a͟t͟u͟ k͟e͟g͟i͟a͟t͟a͟n͟ d͟a͟p͟a͟t͟ d͟i͟k͟a͟t͟a͟k͟a͟n͟ s͟e͟s͟u͟a͟i͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ p͟r͟i͟n͟s͟i͟p͟ s͟͟y͟͟a͟͟r͟͟i͟͟a͟͟h͟͟.[²]

Perbedaan Kredit Konvensional dengan Murabahah

Praktik jasa keuangan konvensional terutama dalam kondisi yang Anda jelaskan, cenderung menggunakan sistem bunga (interest) di mana kontrak/akad yang digunakan adalah pinjaman. Nominal yang dipinjam oleh nasabah wajib dikembalikan dalam jumlah yang lebih besar secara mengangsur. K͟e͟u͟n͟t͟u͟n͟g͟a͟n͟ b͟a͟n͟k͟ d͟i͟p͟e͟r͟o͟l͟e͟h͟ d͟a͟r͟i͟ p͟e͟n͟e͟t͟a͟p͟a͟n͟ p͟e͟r͟s͟e͟n͟t͟a͟s͟e͟ b͟u͟n͟g͟a͟ b͟e͟r͟j͟a͟l͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ m͟e͟n͟g͟a͟c͟u͟ p͟a͟d͟a͟ s͟u͟k͟a͟ b͟u͟n͟g͟a͟ B͟a͟n͟k͟ I͟n͟d͟o͟n͟e͟s͟i͟a͟ (B͟͟I͟͟-R͟͟a͟͟t͟͟e͟͟) y͟͟a͟͟n͟͟g͟͟ s͟͟͟͟͟i͟͟͟͟͟f͟͟͟͟͟a͟͟͟͟͟t͟͟͟͟͟n͟͟͟͟͟y͟͟͟͟͟a͟͟͟͟͟ f͟͟l͟͟u͟͟k͟͟t͟͟u͟͟a͟͟t͟͟i͟͟f͟͟.

Di sisi lain, salah satu praktik keuangan syariah yang paling sering disamakan dengan pinjaman bank konvensional adalah a͟k͟a͟d͟ m͟u͟r͟a͟b͟a͟h͟a͟h͟. Murabahah m͟e͟r͟u͟p͟a͟k͟a͟n͟ s͟k͟e͟m͟a͟ j͟u͟a͟l͟ b͟e͟l͟i͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟ s͟e͟b͟e͟s͟a͟r͟ h͟a͟r͟g͟a͟ p͟e͟r͟o͟l͟e͟h͟a͟n͟ (m͟͟o͟͟d͟͟a͟͟l͟͟),
d͟i͟t͟a͟m͟b͟a͟h͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ m͟a͟r͟j͟i͟n͟ k͟e͟u͟n͟t͟u͟n͟g͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ t͟e͟l͟a͟h͟ d͟i͟s͟e͟p͟a͟k͟a͟t͟i͟ b͟e͟r͟s͟a͟m͟a͟.[³]

Ciri khas utama akad ini adalah transparansi; p͟e͟n͟j͟u͟a͟l͟ w͟a͟j͟i͟b͟ m͟e͟m͟b͟e͟r͟i͟ t͟a͟h͟u͟ p͟e͟m͟b͟e͟l͟i͟ m͟e͟n͟g͟e͟n͟a͟i͟ h͟a͟r͟g͟a͟ b͟e͟l͟i͟ p͟r͟o͟d͟u͟k͟ d͟a͟n͟ b͟e͟s͟a͟r͟a͟n͟ k͟e͟u͟n͟t͟u͟n͟g͟a͟n͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟t͟a͟m͟b͟a͟h͟k͟a͟n͟ d͟i͟ a͟t͟a͟s͟ b͟i͟a͟y͟a͟ m͟o͟d͟a͟l͟ t͟͟e͟͟r͟͟s͟͟e͟͟b͟͟u͟͟t͟͟. Hal ini merujuk pada Q.S. An-Nisa ayat 29 yang artinya “Hai orang-orang yang beriman, janganlah kamu saling memakan harta sesamamu dengan jalan yang batil, kecuali ada transaksi di antaramu.” Selain itu, juga berdasarkan Q.S. Al-Baqarah ayat 275 yang artinya “…. Dan Allah menghalalkan jual-beli dan mengharamkan riba”. Terkait kerugian, maka p͟e͟r͟b͟a͟n͟k͟a͟n͟ d͟a͟n͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ a͟k͟a͟n͟ b͟e͟r͟s͟a͟m͟a͟-s͟a͟m͟a͟ m͟e͟n͟a͟n͟g͟g͟u͟n͟g͟ k͟e͟r͟u͟g͟i͟a͟n͟ tersebut.[⁴]

Menurut Fatwa DSN MUI 04/DSN-MUI/IV/2000 alur murabahah merujuk pada ketentuan bahwa b͟a͟n͟k͟ m͟e͟m͟b͟i͟a͟y͟a͟i͟ s͟e͟b͟a͟g͟i͟a͟n͟ a͟t͟a͟u͟ s͟e͟l͟u͟r͟u͟h͟ h͟a͟r͟g͟a͟ p͟e͟m͟b͟e͟l͟i͟a͟n͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟ y͟a͟n͟g͟ t͟e͟l͟a͟h͟ d͟͟i͟͟s͟͟e͟͟p͟͟a͟͟k͟͟a͟͟t͟͟i͟͟ k͟u͟a͟l͟i͟f͟i͟k͟a͟s͟i͟n͟y͟a͟. B͟a͟n͟k͟ k͟e͟m͟u͟d͟i͟a͟n͟ m͟e͟m͟b͟e͟l͟i͟ t͟e͟r͟l͟e͟b͟i͟h͟ d͟a͟h͟u͟l͟u͟ a͟s͟e͟t͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ a͟t͟a͟s͟ n͟a͟m͟a͟ b͟a͟n͟k͟ s͟e͟n͟d͟i͟r͟i͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ h͟a͟r͟g͟a͟ s͟e͟n͟i͟l͟a͟i͟ h͟a͟r͟g͟a͟ b͟e͟l͟i͟ d͟i͟t͟a͟m͟b͟a͟h͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ k͟͟e͟͟u͟͟n͟͟t͟͟u͟͟n͟͟g͟͟a͟͟n͟͟n͟y͟a͟. B͟a͟n͟k͟ h͟a͟r͟u͟s͟ m͟e͟m͟b͟e͟r͟i͟t͟a͟h͟u͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ s͟e͟c͟a͟r͟a͟ j͟u͟j͟u͟r͟ h͟a͟r͟g͟a͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ b͟e͟r͟i͟k͟u͟t͟ b͟i͟a͟y͟a͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟p͟e͟r͟l͟u͟k͟a͟n͟ (hal. 3 – 4).

J͟i͟k͟a͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ m͟e͟m͟b͟e͟l͟i͟ s͟e͟n͟d͟i͟r͟i͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟n͟y͟a͟ d͟a͟r͟i͟ p͟i͟h͟a͟k͟ k͟͟e͟͟t͟͟i͟͟g͟͟a͟͟, m͟a͟k͟a͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ m͟e͟w͟a͟k͟i͟l͟i͟ b͟a͟n͟k͟ d͟a͟n͟ a͟k͟a͟d͟ j͟u͟a͟l͟ b͟e͟l͟i͟ m͟u͟r͟a͟b͟a͟h͟a͟h͟ h͟a͟r͟u͟s͟ d͟i͟l͟a͟k͟u͟k͟a͟n͟ s͟e͟t͟e͟l͟a͟h͟ b͟͟a͟͟r͟͟a͟͟n͟͟g͟͟, s͟e͟c͟a͟r͟a͟ p͟r͟i͟n͟s͟i͟p͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟ m͟e͟n͟j͟a͟d͟i͟ m͟i͟l͟i͟k͟ b͟a͟n͟k͟ (hal. 4). K͟͟e͟͟m͟͟u͟͟d͟͟i͟͟a͟͟n͟͟, n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ m͟e͟m͟b͟a͟y͟a͟r͟ h͟a͟r͟g͟a͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟ y͟a͟n͟g͟ t͟e͟l͟a͟h͟ d͟i͟s͟e͟p͟a͟k͟a͟t͟i͟ s͟e͟s͟u͟a͟i͟ j͟a͟n͟g͟k͟a͟ w͟a͟k͟t͟u͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟p͟e͟r͟j͟a͟n͟j͟i͟k͟a͟n͟ (hal. 3).

Anda dapat membaca lebih detail mengenai ketentuan murabahah dalam Pasal 116 – Pasal 133 KHES.

Berdasarkan penjelasan di atas, dapat disimpulkan bahwa perbedaan antara pinjaman konvensional dengan murabahah terletak pada penetapan bunga yang menjadi sumber keuntungan bank. S͟i͟f͟a͟t͟ b͟u͟n͟g͟a͟ i͟n͟i͟ f͟l͟u͟k͟t͟u͟a͟t͟i͟f͟ k͟a͟r͟e͟n͟a͟ d͟a͟p͟a͟t͟ b͟e͟r͟u͟b͟a͟h͟ s͟e͟w͟a͟k͟t͟u͟-w͟a͟k͟t͟u͟ m͟e͟n͟g͟i͟k͟u͟t͟i͟ k͟e͟b͟i͟j͟a͟k͟a͟n͟ i͟n͟t͟e͟r͟n͟a͟l͟ p͟e͟r͟b͟a͟n͟k͟a͟n͟ m͟a͟u͟p͟u͟n͟ p͟e͟n͟y͟e͟s͟u͟a͟i͟a͟n͟ s͟u͟k͟u͟ b͟u͟n͟g͟a͟ a͟c͟u͟a͟n͟ (BI-Rate).

Sedangkan dalam murabahah tidak menerapkan sistem pinjam-meminjam, melainkan skema pembiayaan. B͟a͟n͟k͟ b͟e͟r͟t͟i͟n͟d͟a͟k͟ s͟e͟b͟a͟g͟a͟i͟ f͟a͟s͟i͟l͟i͟t͟a͟t͟o͟r͟ a͟n͟t͟a͟r͟a͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ p͟i͟h͟a͟k͟ k͟͟e͟͟t͟͟i͟͟g͟͟a͟͟. N͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ m͟e͟n͟y͟a͟m͟p͟a͟i͟k͟a͟n͟ k͟e͟b͟u͟t͟u͟h͟a͟n͟ b͟a͟r͟a͟n͟g͟ y͟a͟n͟g͟ i͟n͟g͟i͟n͟ d͟͟i͟͟b͟͟e͟͟l͟͟i͟͟, l͟a͟l͟u͟ b͟a͟n͟k͟ m͟e͟m͟b͟e͟l͟i͟n͟y͟a͟ d͟a͟r͟i͟ p͟i͟h͟a͟k͟ k͟e͟t͟i͟g͟a͟ d͟a͟n͟ m͟e͟n͟j͟u͟a͟l͟n͟y͟a͟ k͟e͟m͟b͟a͟l͟i͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ n͟a͟s͟a͟b͟a͟h͟ s͟e͟c͟a͟r͟a͟ m͟͟e͟͟n͟͟g͟͟a͟͟n͟͟g͟͟s͟͟u͟͟r͟͟. Keuntungan bank syariah d͟i͟p͟e͟r͟o͟l͟e͟h͟ d͟a͟r͟i͟ s͟e͟l͟i͟s͟i͟h͟ h͟a͟r͟g͟a͟ j͟u͟a͟l͟ y͟a͟n͟g͟ n͟i͟l͟a͟i͟n͟y͟a͟ t͟e͟t͟a͟p͟ (f͟͟i͟͟x͟͟e͟͟d͟͟) d͟a͟n͟ t͟e͟l͟a͟h͟ d͟i͟s͟e͟p͟a͟k͟a͟t͟i͟ s͟e͟j͟a͟k͟ a͟͟w͟͟a͟͟l͟͟, b͟u͟k͟a͟n͟ d͟a͟r͟i͟ p͟e͟m͟b͟e͟b͟a͟n͟a͟n͟ b͟u͟n͟g͟a͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ n͟͟a͟͟s͟͟a͟͟b͟͟a͟͟h͟͟.

Selain itu, pada kredit/pinjaman konvensional m͟e͟m͟a͟n͟f͟a͟a͟t͟k͟a͟n͟ b͟u͟n͟g͟a͟ b͟͟e͟͟r͟͟j͟͟a͟͟n͟͟g͟͟k͟͟a͟͟. Sedangkan murabahah menerapkan penetapan harga jual yang pasti, d͟i͟ m͟a͟n͟a͟ h͟a͟r͟g͟a͟ b͟e͟l͟i͟ a͟w͟a͟l͟ d͟i͟s͟a͟m͟p͟a͟i͟k͟a͟n͟ s͟e͟c͟a͟r͟a͟ t͟r͟a͟n͟s͟p͟a͟r͟a͟n͟ d͟a͟n͟ d͟i͟s͟e͟p͟a͟k͟a͟t͟i͟ o͟l͟e͟h͟ n͟͟a͟͟s͟͟a͟͟b͟͟a͟͟h͟͟.

Perbandingan total biaya atau harga di antara keduanya, sepenuhnya tergantung pada kebijakan internal masing-masing bank, dan nasabah memiliki kebebasan untuk memilih layanan yang diinginkan sesuai kebutuhannya.

Meski demikian, p͟e͟r͟b͟a͟n͟k͟a͟n͟ s͟y͟a͟r͟i͟a͟h͟ m͟e͟m͟a͟s͟t͟i͟k͟a͟n͟ b͟a͟h͟w͟a͟ k͟͟e͟͟u͟͟n͟͟t͟͟u͟͟n͟͟g͟͟a͟͟n͟͟n͟y͟a͟ d͟i͟p͟e͟r͟o͟l͟e͟h͟ s͟e͟s͟u͟a͟i͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ p͟r͟i͟n͟s͟i͟p͟ s͟͟y͟͟a͟͟r͟͟i͟͟a͟͟h͟͟, y͟a͟i͟t͟u͟ m͟u͟r͟n͟i͟ d͟a͟r͟i͟ t͟r͟a͟n͟s͟a͟k͟s͟i͟ j͟͟u͟͟a͟͟l͟͟-b͟͟e͟͟l͟͟i͟͟, b͟u͟k͟a͟n͟ d͟a͟r͟i͟ p͟r͟a͟k͟t͟i͟k͟ r͟͟i͟͟b͟͟a͟͟.

Selain itu, kami tekankan bahwa larangan riba pada perbankan syariah b͟e͟r͟t͟u͟j͟u͟a͟n͟ u͟n͟t͟u͟k͟ m͟e͟n͟c͟i͟p͟t͟a͟k͟a͟n͟ i͟k͟l͟i͟m͟ i͟n͟v͟e͟s͟t͟a͟s͟i͟ y͟a͟n͟g͟ s͟e͟h͟a͟t͟ d͟a͟n͟ a͟d͟i͟l͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ m͟e͟l͟i͟b͟a͟t͟k͟a͟n͟ s͟e͟m͟u͟a͟ p͟i͟h͟a͟k͟ a͟g͟a͟r͟ d͟a͟p͟a͟t͟ b͟e͟r͟b͟a͟g͟i͟ k͟e͟u͟n͟t͟u͟n͟g͟a͟n͟ m͟a͟u͟p͟u͟n͟ p͟o͟t͟e͟n͟s͟i͟ r͟i͟s͟i͟k͟o͟ d͟e͟m͟i͟ t͟e͟r͟c͟i͟p͟t͟a͟n͟y͟a͟ p͟o͟s͟i͟s͟i͟ b͟e͟r͟i͟m͟b͟a͟n͟g͟ a͟n͟t͟a͟r͟a͟ b͟a͟n͟k͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ n͟͟a͟͟s͟͟a͟͟b͟͟a͟͟h͟͟.[⁵]

Demikian jawaban dari kami, semoga bermanfaat dan dapat dijadikan pembelajaran untuk kita semua terlebih untuk penanya dan Paralegal UBK Lawyers pada khususnya.

D͟a͟s͟a͟r͟ H͟u͟k͟u͟m͟:

1. Peraturan Mahkamah Agung Nomor 02 Tahun 2008 tentang Kompilasi Hukum Ekonomi Syari’ah;
2. Fatwa Dewan Syari’ah Nasional No: 04/DSN-MUI/IV/2000 tentang Murabahah;
3. Fatwa Majelis Ulama Indonesia Nomor 1 Tahun 2004 tentang Bunga (Interest Fa’idah).

R͟͟e͟͟f͟͟e͟͟r͟͟e͟͟n͟͟s͟͟i͟͟:

1. Bagya Agung Prabowo. Konsep Akad Murabahah Pada Perbankan Syariah (Analisa Kritis Terhadap Aplikasi Konsep Akad Murabahah di Indonesia dan Malaysia). Jurnal Hukum IUS QUIA IUSTUM No. 1, Vol. 16 (2009);
2. Filosofi Larangan Bunga dalam Kontrak Syariah. Jurnal Hukum IUS QUIA IUSTUM No. 3, Vol. 20, 2023;
3. Pengantar Hukum Islam: Dari Semenanjung Arabia Sampai Indonesia. Yogyakarta: Lintang Rasi Aksara Books, 2016.

Artikel ini dibuat oleh Galih Dwi Ramadhan. SH, LL. M, MH dipublikasikan “..Hukumonline.com..” dengan judul Perbedaan Kredit Konvensional dengan Murabahah pada tanggal 03 Agustus 2026. Dan diteruskan oleh UBK Lawyers pada tanggal 24 Agustus 2026M/10 Rabi’ul Awwal 1448H.

📢 Catatan Penting Mengenai Informasi Hukum
Seluruh materi, artikel, dan informasi hukum yang disajikan oleh LBH Umar Bin Khattab disusun semata-mata untuk tujuan edukasi, pembelajaran, dan wawasan umum.

Perlu dipahami bahwa setiap kasus hukum memiliki keunikan fakta dan konteks yang berbeda. Oleh karena itu, informasi umum tidak dapat menggantikan nasihat hukum yang spesifik dan personal. Untuk mendapatkan analisis mendalam serta strategi penanganan yang tepat sesuai dengan kasus Anda, kami sangat menyarankan untuk melakukan konsultasi langsung dengan Tim Pengacara, Konsultan Hukum, atau Paralegal resmi UBK Lawyers.

🆘 Sedang Menghadapi Permasalahan Hukum?
Jangan biarkan keraguan menghambat penyelesaian masalah Anda. Kami siap mendengarkan dan memberikan solusi terbaik. Silakan ajukan pertanyaan atau jadwalkan konsultasi melalui saluran berikut:

📧 Email:
ubklawyer@gmail.com

📞 Telepon / WhatsApp Chat:
0896-6655-2118

🤝 Mari Bergabung dengan Keluarga Besar UBK Lawyers
Dapatkan akses ke komunitas belajar hukum, berbagi pengalaman, dan memperluas jaringan profesional Anda. Klik tautan di bawah untuk bergabung dalam Grup Komunitas kami:
(Link Grup WhatsApp)
👇
https://chat.whatsapp.com/JkOptbalrVb0qbn4FXuY7Y

📚 Perkaya Wawasan & Riset Hukum Anda
Ikuti WhatsApp Channel LBH Umar Bin Khattab untuk mendapatkan update terbaru mengenai studi kasus, tips hukum praktis, dan perkembangan regulasi terkini. Jadilah pribadi yang cerdas hukum!
(Link WhatsApp Channel)
👇
https://whatsapp.com/channel/0029VadEhUjA2pLGd3OF8g2x

🇮🇩🇵🇸🇮🇩🇵🇸🇮🇩🇵🇸
#cerdashukum
#studylawtogether
#ubklawyers

About The Author