SUAMI-ISTRI BERCERAI, MANTAN SUAMI MASIH WAJIB MENAFKAHI

IBDRAMAYU — PERTANYAAN
Bagaimana jika pasangan yang sudah menikah terus bercerai, dan mantan suami diputuskan oleh Pengadilan Agama untuk membayar tunjangan rutin kepada mantan istri dan anak, tetapi ternyata tidak mau membayar. Langkah apa yang harus didapat ditempuh mantan istri? Dan jika mantan suami ingkar, apakah ada tindak pidananya?
Atas penjelasannya diucapkan terimakasih, untuk ubklawyers dan paralegalnya semoga diberikan kesehatan dan kelancaran rejeki. Aamiin..
Suherman – Leader SPPG
▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎▪︎

“INTISARI JAWABAN”
【Hukum Keluarga】
𝔍𝔦𝔨𝔞 𝔥𝔞𝔨𝔦𝔪 𝔰𝔲𝔡𝔞𝔥 𝔪𝔢𝔪𝔲𝔱𝔲𝔰𝔨𝔞𝔫 𝔟𝔞𝔥𝔴𝔞 𝔪𝔞𝔫𝔱𝔞𝔫 𝔰𝔲𝔞𝔪𝔦 𝔴𝔞𝔧𝔦𝔟 𝔪𝔢𝔪𝔟𝔢𝔯𝔦𝔨𝔞𝔫 𝔫𝔞𝔣𝔨𝔞𝔥 𝔞𝔱𝔞𝔲 𝔱𝔲𝔫𝔧𝔞𝔫𝔤𝔞𝔫 𝔦𝔰𝔱𝔯𝔦 𝔡𝔞𝔫 𝔞𝔫𝔞𝔨𝔫𝔶𝔞 𝔡𝔞𝔫 𝔞𝔭𝔞𝔟𝔦𝔩𝔞 𝔪𝔞𝔫𝔱𝔞𝔫 𝔰𝔲𝔞𝔪𝔦 𝔞𝔡𝔞𝔩𝔞𝔥 𝔓𝔑𝔖, 𝔪𝔞𝔨𝔞 𝔄𝔫𝔡𝔞 𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔪𝔢𝔪𝔟𝔢𝔯𝔦𝔨𝔞𝔫 𝔭𝔲𝔱𝔲𝔰𝔞𝔫 𝔭𝔢𝔫𝔤𝔞𝔡𝔦𝔩𝔞𝔫 𝔱𝔢𝔯𝔰𝔢𝔟𝔲𝔱 𝔨𝔢𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔞𝔱𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔪𝔞𝔫𝔱𝔞𝔫 𝔰𝔲𝔞𝔪𝔦 𝔡𝔦𝔰𝔢𝔯𝔱𝔞𝔦 𝔡𝔢𝔫𝔤𝔞𝔫 𝔭𝔢𝔯𝔪𝔬𝔥𝔬𝔫𝔞𝔫 𝔞𝔤𝔞𝔯 𝔤𝔞𝔧𝔦 𝔪𝔞𝔫𝔱𝔞𝔫 𝔰𝔲𝔞𝔪𝔦 𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔩𝔞𝔫𝔤𝔰𝔲𝔫𝔤 𝔡𝔦𝔭𝔬𝔱𝔬𝔫𝔤 𝔡𝔞𝔯𝔦 𝔨𝔞𝔫𝔱𝔬𝔯 𝔡𝔞𝔫 𝔡𝔦𝔟𝔢𝔯𝔦𝔨𝔞𝔫 𝔨𝔢𝔭𝔞𝔡𝔞 𝔦𝔰𝔱𝔯𝔦 𝔡𝔞𝔫 𝔞𝔫𝔞𝔨𝔫𝔶𝔞.

𝔏𝔞𝔫𝔱𝔞𝔰, 𝔟𝔞𝔤𝔞𝔦𝔪𝔞𝔫𝔞 𝔧𝔦𝔨𝔞 𝔪𝔞𝔫𝔱𝔞𝔫 𝔰𝔲𝔞𝔪𝔦 𝔟𝔲𝔨𝔞𝔫 𝔰𝔢𝔬𝔯𝔞𝔫𝔤 𝔓𝔑𝔖, 𝔞𝔭𝔞 𝔶𝔞𝔫𝔤 𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔡𝔦𝔩𝔞𝔨𝔲𝔨𝔞𝔫?

𝔓𝔢𝔫𝔧𝔢𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔩𝔢𝔟𝔦𝔥 𝔩𝔞𝔫𝔧𝔲𝔱 𝔡𝔞𝔭𝔞𝔱 𝔄𝔫𝔡𝔞 𝔟𝔞𝔠𝔞 𝔲𝔩𝔞𝔰𝔞𝔫 𝔡𝔦 𝔟𝔞𝔴𝔞𝔥 𝔦𝔫𝔦.

ULASAN SELENGKAPNYA;
Terimakasih atas pertanyaan Anda.

Macam-Macam Nafkah Istri setelah Perceraian dalam Islam

Terkait tunjangan atau nafkah istri setelah cerai, mengutip Hak Istri Setelah Cerai Menurut Islam, a͟d͟a͟ e͟m͟p͟a͟t͟ k͟a͟t͟e͟g͟o͟r͟i͟ p͟e͟m͟b͟a͟g͟i͟a͟n͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ i͟s͟t͟r͟i͟ s͟e͟t͟e͟l͟a͟h͟ p͟e͟r͟c͟e͟r͟a͟i͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ I͟͟s͟͟l͟͟a͟͟m͟͟, yaitu:

1. Nafkah madhiyah, yaitu nafkah yang telah lampau dan tidak selalu dihubungkan dengan perkara cerai talak. D͟a͟l͟a͟m͟ h͟a͟l͟ i͟͟n͟͟i͟͟, i͟s͟t͟r͟i͟ d͟a͟p͟a͟t͟ m͟͟e͟͟n͟͟g͟͟a͟͟j͟͟u͟͟k͟͟a͟͟n͟͟ t͟u͟n͟t͟u͟t͟a͟n͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ m͟a͟d͟h͟i͟y͟a͟h͟ s͟a͟a͟t͟ s͟u͟a͟m͟i͟n͟y͟a͟ m͟e͟n͟g͟a͟j͟u͟k͟a͟n͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ c͟e͟r͟a͟i͟ t͟a͟l͟a͟k͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ m͟e͟n͟g͟a͟j͟u͟k͟a͟n͟ g͟u͟g͟a͟t͟a͟n͟ r͟e͟k͟o͟n͟v͟e͟n͟s͟i͟.
2. Nafkah idah. Pasca putusan, mantan istri akan menjalani masa idah. S͟e͟h͟i͟n͟g͟g͟a͟ k͟o͟n͟s͟e͟p͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ i͟d͟a͟h͟ s͟e͟b͟a͟g͟a͟i͟m͟a͟n͟a͟ d͟i͟j͟e͟l͟a͟s͟k͟a͟n͟ d͟a͟l͟a͟m͟ A͟l͟-Q͟u͟r͟’a͟n͟ d͟i͟j͟a͟d͟i͟k͟a͟n͟ i͟l͟l͟a͟t͟ y͟a͟n͟g͟ s͟a͟m͟a͟ t͟e͟r͟h͟a͟d͟a͟p͟ p͟e͟r͟k͟a͟r͟a͟ c͟e͟r͟a͟i͟ t͟͟a͟͟l͟͟a͟͟k͟͟.
3. Nafkah mutah. Konsepnya adalah i͟s͟t͟r͟i͟ y͟a͟n͟g͟ d͟i͟c͟e͟r͟a͟i͟ m͟e͟r͟a͟s͟a͟ m͟e͟n͟d͟e͟r͟i͟t͟a͟ k͟a͟r͟e͟n͟a͟ h͟a͟r͟u͟s͟ b͟e͟r͟p͟i͟s͟a͟h͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ s͟͟u͟͟a͟͟m͟͟i͟͟n͟͟y͟͟a͟͟. G͟u͟n͟a͟ m͟e͟m͟i͟n͟i͟m͟a͟l͟i͟s͟a͟s͟i͟ p͟e͟n͟d͟e͟r͟i͟t͟a͟a͟n͟ a͟t͟a͟u͟ r͟a͟s͟a͟ s͟e͟d͟i͟h͟ t͟͟e͟͟r͟͟s͟͟e͟͟b͟͟u͟͟t͟͟, m͟a͟k͟a͟ d͟i͟w͟a͟j͟i͟b͟k͟a͟n͟l͟a͟h͟ b͟a͟g͟i͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ u͟n͟t͟u͟k͟ m͟e͟m͟b͟e͟r͟i͟k͟a͟n͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ m͟u͟t͟a͟h͟ sebagai penghilang pilu. Namun, beberapa pendapat menyatakan bahwa apabila yang mengajukan gugatan cerai adalah istri, maka nafkah mutah dianggap tidak ada.
4. Nafkah anak, yang tentunya jatuh pada saat setelah terjadinya peristiwa cerai. Tidak menutup kemungkinan dibolehkan dalam perkara cerai gugat untuk mengajukan tuntutan atas nafkah anak. Persoalan kewajiban ayah pada anak setelah bercerai menurut islam sebagaimana diatur dalam Kompilasi Hukum Islam (“KHI”) w͟a͟j͟i͟b͟ d͟i͟p͟e͟n͟u͟h͟i͟ s͟e͟s͟u͟a͟i͟ k͟e͟m͟a͟m͟p͟u͟a͟n͟ a͟y͟a͟h͟n͟y͟a͟ h͟i͟n͟g͟g͟a͟ a͟n͟a͟k͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ d͟e͟w͟a͟s͟a͟ d͟a͟n͟ d͟a͟p͟a͟t͟ m͟e͟n͟g͟u͟r͟u͟s͟ d͟i͟r͟i͟n͟y͟a͟ s͟͟e͟͟n͟͟d͟͟i͟͟r͟͟i͟͟.[¹]

Aturan Hukum Nafkah Istri setelah Bercerai

Ketentuan mengenai tunjangan atau nafkah istri dan anak dari mantan suami, dimuat dalam beberapa peraturan perundang-undangan, adapun yang dimaksud sebagai berikut.

Pertama, jika suami bekerja sebagai PNS, berdasarkan ketentuan Pasal 8 PP 45/1990, m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ w͟a͟j͟i͟b͟ m͟e͟n͟y͟e͟r͟a͟h͟k͟a͟n͟ s͟e͟b͟a͟g͟i͟a͟n͟ g͟a͟j͟i͟ u͟n͟t͟u͟k͟ m͟͟a͟͟n͟͟t͟͟a͟͟n͟͟ i͟s͟t͟r͟i͟ d͟͟a͟͟n͟͟ a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟n͟͟y͟͟a͟͟. Adapun bunyi Pasal 8 ayat (1) dan (2) PP 45/1990 adalah sebagai berikut:

• (1) Apabila perceraian terjadi atas kehendak Pegawai Negeri Sipil pria maka i͟a͟ w͟a͟j͟i͟b͟ m͟͟e͟͟n͟͟y͟͟e͟͟r͟͟a͟͟h͟͟k͟͟a͟͟n͟͟ s͟e͟b͟a͟g͟i͟a͟n͟ g͟a͟j͟i͟n͟y͟a͟ u͟n͟t͟u͟k͟ p͟e͟n͟g͟h͟i͟d͟u͟p͟a͟n͟ b͟e͟k͟a͟s͟ i͟s͟t͟r͟i͟ d͟a͟n͟ a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟-a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟n͟͟y͟͟a͟͟.
• (2) Pembagian gaji sebagaimana dimaksud dalam ayat (1) ialah s͟e͟p͟e͟r͟t͟i͟g͟a͟ u͟͟n͟͟t͟͟u͟͟k͟͟ P͟͟e͟͟g͟͟a͟͟w͟͟a͟͟i͟͟ N͟e͟g͟e͟r͟i͟ S͟i͟p͟i͟l͟ p͟r͟i͟a͟ yang bersangkutan, s͟e͟p͟e͟r͟t͟i͟g͟a͟ u͟n͟t͟u͟k͟ b͟e͟k͟a͟s͟ i͟s͟t͟r͟i͟n͟y͟a͟ dan s͟e͟p͟e͟r͟t͟i͟g͟a͟ u͟n͟t͟u͟k͟ a͟n͟a͟k͟ a͟t͟a͟u͟ a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟-a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟n͟͟y͟͟a͟͟.

Dengan demikian, mantan suami wajib menyerahkan sebagian gajinya untuk menghidupi bekas istri dan anak-anaknya dengan besaran 1/3 untuk PNS pria (mantan suami) yang bersangkutan, 1/3 untuk bekas istrinya, 1/3 untuk anak-anaknya. A͟p͟a͟b͟i͟l͟a͟ m͟e͟l͟a͟n͟g͟g͟a͟r͟ k͟e͟t͟e͟n͟t͟u͟a͟n͟ t͟͟e͟͟r͟͟s͟͟e͟͟b͟͟u͟͟t͟͟, m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ a͟k͟a͟n͟ d͟i͟k͟e͟n͟a͟k͟a͟n͟ s͟a͟n͟k͟s͟i͟ d͟i͟s͟i͟p͟l͟i͟n͟ b͟e͟r͟a͟t͟.[²]

Kedua, secara spesifik, KHI mengatur bahwa j͟i͟k͟a͟ p͟e͟r͟k͟a͟w͟i͟n͟a͟n͟ p͟u͟t͟u͟s͟ k͟a͟r͟e͟n͟a͟ t͟͟a͟͟l͟͟a͟͟k͟͟, m͟a͟k͟a͟ b͟e͟k͟a͟s͟ s͟u͟a͟m͟i͟ w͟a͟j͟i͟b͟:[³]

a. memberikan
mut’ah yang layak
kepada bekas
istrinya, baik berupa
uang atau benda,
kecuali bekas istri
tersebut qobla al
dukhul;
b. memberi nafkah,
maskan dan
kiswah kepada
bekas istri selama
dalam idah, kecuali
bekas istri telah
dijatuhi talak ba’in
atau nusyur dan
dalam keadaan tidak
hamil;
c. melunasi mahar
yang masih terutang
seluruhnya, dan
separuh apabila
qobla al dukhul;
d. memberikan biaya
hadanah untuk
anak-anaknya yang
belum mencapai
umur 21 tahun.

Untuk kasus perceraian cerai gugat atau perceraian yang diajukan oleh pihak istri, KHI tidak menyebutkan tunjangan atau nafkah istri secara eksplisit. Namun, yang jelas, KHI menyatakan h͟a͟k͟ i͟s͟t͟r͟i͟ s͟e͟t͟e͟l͟a͟h͟ m͟e͟n͟c͟e͟r͟a͟i͟k͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟n͟y͟a͟ a͟d͟a͟l͟a͟h͟ m͟e͟n͟d͟a͟p͟a͟t͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ i͟d͟a͟h͟ d͟a͟r͟i͟ b͟e͟k͟a͟s͟ s͟͟u͟͟a͟͟m͟͟i͟͟n͟͟y͟͟a͟͟, k͟e͟c͟u͟a͟l͟i͟ i͟a͟ n͟u͟s͟y͟u͟z͟.[⁴]

Kembali ke pertanyaan Anda, perlu ditekankan bahwa h͟a͟k͟i͟m͟ s͟u͟d͟a͟h͟ m͟͟e͟͟m͟͟u͟͟t͟͟u͟͟s͟͟k͟͟a͟͟n͟͟ j͟i͟k͟a͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ w͟a͟j͟i͟b͟ m͟e͟m͟b͟e͟r͟i͟k͟a͟n͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ a͟t͟a͟u͟ t͟u͟n͟j͟a͟n͟g͟a͟n͟ i͟s͟t͟r͟i͟ d͟a͟n͟ a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟n͟͟y͟͟a͟͟. Menjawab pertanyaan Anda tentang langkah yang dapat ditempuh, a͟p͟a͟b͟i͟l͟a͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ b͟e͟k͟e͟r͟j͟a͟ s͟e͟b͟a͟g͟a͟i͟ P͟͟N͟͟S͟͟, m͟͟a͟͟k͟͟a͟͟ A͟n͟d͟a͟ d͟a͟p͟a͟t͟ m͟e͟m͟b͟e͟r͟i͟k͟a͟n͟ p͟u͟t͟u͟s͟a͟n͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ a͟t͟a͟s͟a͟n͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟͟u͟͟a͟͟m͟͟i͟͟, d͟i͟s͟e͟r͟t͟a͟i͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ p͟e͟r͟m͟o͟h͟o͟n͟a͟n͟ a͟g͟a͟r͟ g͟a͟j͟i͟ d͟a͟r͟i͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ d͟a͟p͟a͟t͟ l͟a͟n͟g͟s͟u͟n͟g͟ d͟i͟p͟o͟t͟o͟n͟g͟ d͟a͟r͟i͟ k͟a͟n͟t͟o͟r͟ d͟a͟n͟ d͟i͟b͟e͟r͟i͟k͟a͟n͟ k͟e͟p͟a͟d͟a͟ i͟s͟t͟r͟i͟ d͟a͟n͟ a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟-a͟͟n͟͟a͟͟k͟͟n͟͟y͟͟a͟͟.

Namun, apabila mantan suami Anda bukan PNS, maka A͟n͟d͟a͟ d͟a͟p͟a͟t͟ m͟e͟m͟i͟n͟t͟a͟ k͟e͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ u͟n͟t͟u͟k͟ m͟e͟m͟a͟n͟g͟g͟i͟l͟ d͟͟a͟͟n͟͟ m͟e͟m͟p͟e͟r͟i͟n͟g͟a͟t͟k͟a͟n͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ A͟n͟d͟a͟ u͟n͟t͟u͟k͟ m͟e͟n͟j͟a͟l͟a͟n͟k͟a͟n͟ p͟u͟t͟u͟s͟a͟n͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ y͟a͟i͟t͟u͟ m͟e͟m͟e͟n͟u͟h͟i͟ n͟a͟f͟k͟a͟h͟ a͟n͟a͟k͟ d͟a͟n͟ m͟a͟n͟t͟a͟n͟ i͟s͟t͟r͟i͟ berdasarkan Pasal 196 dan 197 HIR. Dan j͟i͟k͟a͟ d͟͟i͟͟a͟͟b͟͟a͟͟i͟͟k͟͟a͟͟n͟͟, m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟u͟a͟m͟i͟ d͟a͟p͟a͟t͟ d͟i͟p͟i͟d͟a͟n͟a͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ t͟u͟n͟t͟u͟t͟a͟n͟ i͟n͟g͟k͟a͟r͟ j͟͟a͟͟n͟͟j͟͟i͟͟.

J͟i͟k͟a͟ p͟u͟t͟u͟s͟a͟n͟ p͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ t͟e͟r͟s͟e͟b͟u͟t͟ s͟u͟d͟a͟h͟ b͟e͟r͟k͟e͟k͟u͟a͟t͟a͟n͟ h͟u͟k͟u͟m͟ t͟͟e͟͟t͟͟a͟͟p͟͟, maka Anda kemudian dapat m͟e͟n͟g͟a͟j͟u͟k͟a͟n͟ e͟k͟s͟e͟k͟u͟s͟i͟ k͟͟e͟͟ P͟e͟n͟g͟a͟d͟i͟l͟a͟n͟ A͟g͟a͟m͟a͟ t͟͟͟͟e͟͟͟͟r͟͟͟͟k͟͟͟͟a͟͟͟͟i͟͟͟͟t͟͟͟͟.[⁵] Putusan pengadilan agama yang m͟e͟n͟g͟h͟u͟k͟u͟m͟ t͟e͟r͟g͟u͟g͟a͟t͟ (m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟͟u͟͟a͟͟m͟͟i͟͟) b͟e͟r͟u͟p͟a͟ p͟e͟m͟b͟a͟y͟a͟r͟a͟n͟ s͟e͟j͟u͟m͟l͟a͟h͟ u͟a͟n͟g͟ (n͟͟a͟͟f͟͟k͟͟a͟͟h͟͟), m͟a͟k͟a͟ m͟e͟l͟a͟l͟u͟i͟ e͟͟k͟͟s͟͟e͟͟k͟͟u͟͟s͟͟i͟͟, m͟a͟n͟t͟a͟n͟ s͟͟͟u͟͟͟a͟͟͟m͟͟͟i͟͟͟ A͟n͟d͟a͟ d͟i͟p͟a͟k͟s͟a͟ m͟e͟l͟u͟n͟a͟s͟i͟ s͟e͟j͟u͟m͟l͟a͟h͟ u͟a͟n͟g͟ i͟t͟u͟ d͟e͟n͟g͟a͟n͟ j͟a͟l͟a͟n͟ m͟e͟n͟j͟u͟a͟l͟ l͟e͟l͟a͟n͟g͟ h͟͟͟a͟͟͟r͟͟͟t͟͟͟a͟͟͟ k͟͟e͟͟k͟͟a͟͟y͟͟a͟͟a͟͟n͟͟n͟͟y͟͟a͟͟.[⁶]

Demikian jawaban kami terkait nafkah istri dan langkah yang bisa ditempuh jika mantan suami tidak memenuhinya, semoga bermanfaat dan dapat dijadikan pembelajaran untuk kita semua terlebih untuk penanya dan Paralegal ubklawyers pada khususnya.

D͟a͟s͟a͟r͟ H͟u͟k͟u͟m͟:

1. Herzien Inlandsch Reglement (HIR);
2. Peraturan Pemerintah Nomor 10 Tahun 1983 tentang Izin Perkawinan dan Perceraian Bagi Pegawai Negeri Sipil;
3. Peraturan Pemerintah Nomor 45 Tahun 1990 tentang Perubahan atas eraturan Pemerintah Nomor 10 Tahun 1983 tentang Izin Perkawinan dan Perceraian Bagi Pegawai Negeri Sipil;
4. Instruksi Presiden Nomor 1 Tahun 1991 tentang Penyebarluasan Kompilasi Hukum Islam.

Artikel ini adalah pemutakhiran kedua dari artikel dengan judul Langkah Hukum Jika Mantan Suami Menolak Menafkahi Mantan Istri yang dibuat oleh Dr. Flora Dianti, S.H., M.H., yang pertama kali dipublikasikan pada Senin, 3 Oktober 2011, dan dimutakhirkan pertama kali pada 19 Mei 2023. Dipublikasikan kedua oleh “..Hukumonline.com..” dengan judul Jika Suami Tidak Penuhi Nafkah Istri setelah Cerai, pada tanggal 30 September 2024. Dan diteruskan oleh ubklawyers pada tanggal 24 September 2025.

Seluruh Informasi Hukum yang ada di LBH-UMAR BIN KHATTAB disiapkan semata-mata untuk t͟͟͟u͟͟͟j͟͟͟u͟͟͟a͟͟͟n͟͟͟ p͟͟e͟͟n͟͟d͟͟i͟͟d͟͟i͟͟k͟͟a͟͟n͟͟, p͟e͟m͟b͟e͟l͟a͟j͟a͟r͟a͟n͟ dan b͟e͟r͟s͟i͟f͟a͟t͟ u͟m͟u͟m͟. Untuk mendapatkan nasihat hukum spesifik terhadap kasus Anda, konsultasikan langsung dengan Pengacara, Konsultan Hukum dan/atau Paralegal UBK LAWYERS.

Sedang menghadapi permasalahan hukum? A͟j͟u͟k͟a͟n͟ p͟e͟r͟t͟a͟n͟y͟a͟a͟n͟ melalui email, telepon atau chat.👇🏼

Email:
ubklawyer@gmail.com

Telepon/Chat:
089666552118

Berkenan G͟a͟b͟u͟n͟g͟ G͟r͟o͟u͟p͟, untuk jadi bagian Keluarga Besar UBK LAWYERS. Klik link dibawah.👇🏼

I͟K͟U͟T͟I͟ W͟h͟a͟t͟s͟A͟p͟p͟ C͟h͟a͟n͟n͟e͟l͟ LBH-UMAR BIN KHATTAB. Untuk memperkaya Riset Hukum Anda, klik link dibawah.👇🏼

🇮🇩🇵🇸🇮🇩🇵🇸🇮🇩🇵🇸
#cerdashukum
#studylawtogether
#ubklawyers